Autor: mgr Sylwia Kaczkowska

 

REFERAT

Rewalidacja indywidualna jako forma pracy z dziećmi niepełnoprawnymi.

 

Pojęcie rewalidacja używane było przez twórczynię polskie pedagogiki 

M. Grzegorzewską. Na stale do  pedagogiki specjalnej wprowadzone przez     W. Doroszewskiego w 1960 r. Źródłosłów tego pojęcia pochodzi z łaciny –      re- znów, na nowo, validus – mocny, w pełni sprawny.

Wobec tego pojęcia:

Rewalidacja oznacza dążenie do przywrócenia dziecku upośledzonemu pełnej sprawności, w tym przypadku intelektualnej, społecznej i  itd. Nie jest to możliwe , dziecko będzie nadal upośledzone, natomiast właściwie prowadzona rewalidacja pomoże podnieść jego stopień funkcjonowania intelektualnego i społecznego. Zatem zadaniem rewalidacji będzie przywrócenie osobie upośledzonej możliwości uczestniczenia w życiu społ., kult., przygotowanie do pracy dającej  podstawę do zarobienia i utrzymania się w dorosłym życiu.

 

Rewalidacja indywidualna jest podstawową formą specjalistycznej pomocy dziecku upośledzonemu, które mają trudności w opanowaniu materiału nauczania oraz w nawiązywaniu kontaktów społ., z powodu różnych zaburzeń i wad. Są to zajęcia wspierające proces nauczania specjalnego, których zadaniem jest wyrównywanie braków w zakresie intelektualnym, psychoruchowym, spowodowanych zaburzeniami somatycznymi, psychicznymi, bądź nie sprzyjającymi warunkami rodzinnymi i środowiskowymi. W zakres ich wchodzą następujące formy pracy dydaktycznej:

1.     Zajęcia dydaktyczno – wyrównawcze.

2.     Zajęcia korekcyjne :

a)     usprawnianie  technik szkolnych

b)    usuwanie wad wymowy

c)    korekcja wad postawy

  

 

Zadania rewalidacji indywidualnej  w szkole .

1.     przeciwdziałanie zaburzeniom nerwowym i emocjonalnym powstałym na tle wad i trudności;

2.     przeciwdziałanie wadom i trudnościom wywołującym zaburzenia nerwowe i emocjonalne;

3.     Wzmacnianie u uczniów przekonania o tym, że mogą przezwyciężać napotkane trudności i dorównać do poziomu zespołu dzieci danej klasy.

Zajęcia te mają zatem wyrównać zaniedbania pedagogiczne oraz wynikające

z nich braki w nauce, a także poprzez odpowiednie ćwiczenia usunąć i osłabić wady i zaburzenia mowy, rozwijać procesy poznawcze, tj. spostrzeganie, uwagę, myślenie itp., Usprawnić koordynację ruchową oraz usuwać trudności

w czytaniu, pisaniu i rachowaniu. Zajęcia te dodatkowo powinny eliminować wady postawy ( gimnastyka korekcyjna), a poprzez psychoterapię łagodzić

i usuwać zaburzenia emocjonalno – uczuciowe.

               Zgodnie z zaleceniami programu rewalidacji indywidualnej ćwiczenia mające usprawnić naukę czytania i pisania oraz liczenia poprzedzić należy ćwiczeniami wstępnymi ułatwiającymi orientację przestrzenną, poznanie schematu własnego ciała, poprawienie sprawności manualnej oraz percepcji wzrokowej i słuchowej. Po okresie wstępnym trwającym od 4 do 6  tygodni

, przystąpić należy do ćwiczeń analizy i syntezy słuchowej, wzrokowej, koordynacji wzrokowo- słuchowej oraz ćwiczeń obejmujących czytanie, pisanie i liczenie. Przed przystąpienie do nauki pisania liter stosuje się ćwiczenia wprowadzające, np. kolorowanie konturów, rysowanie szlaczków czy pisanie po śladzie  kropkowym. W przypadku szczególnych zaburzeń  sprawności manualnych zajęcia te uzupełnić należy ćwiczeniami palców i dłoni, np. nawijaniem nici na szpulkę, nawlekaniem koralików, przekładaniem ziarenek grochu z jednego do drugiego pojemnika, wydzieraniem i wycinaniem  konturów, czy wreszcie  wykorzystaniem gier wtyczkowych.

   W ramach zajęć logopedycznych program przewiduje następujące ćwiczenia:

1.     usprawniające odbiór bodźców akustycznych, rozpoznawanie

i różnicowanie wrażeń słuchowych ;

2.     oddechowe:

3.     usprawniające narządy mowy

4.     korekcyjne ( wywoływanie i utrwalanie głosek w nagłosie,  śródgłosie w wygłosie, w grupach spółgłoskowych)

5.     w mówieniu

 

Zajęcia korekcyjne obejmujące usuwanie wad postawy może prowadzić wyłącznie nauczyciel wychowania fizycznego  - specjalista od korekcji wad postawy. W zajęciach tych obowiązuje dostosowanie treści , zakresu i rodzaju ćwiczeń oraz form i metod pracy do konkretnych wad każdego uczestnika.

Rewalidacja indywidualna obejmuje również zajęcia  dydaktyczno – wyrównawcze. Przewidziane są one dla uczniów , którzy nie maja opanowanego materiału nauczania z różnych powodów,  np.

-  nieobecności w szkole spowodowanej długą chorobą:

-  zaniedbania ze strony środowiska rodzinnego.

W zajęciach tych powinni uczestniczyć uczniowie niezależnie od wad

i zaburzeń. Grupa dzieci na tego typu zajęciach nie jest stała , gdyż okresowej pomocy wymaga ją coraz to inni uczniowie.

 Terapia pedagogiczna jest formą zajęć rewalidacji indywidualnej dla dzieci mającymi specyficzne trudności w nauce. Celem tych zajęć jest niesienie pomocy uczniom z trudnościami w uczeniu się z powodu różnych zaburzeń funkcji percepcyjno – motorycznych oraz braku równowagi emocjonalnej

i słabej motywacji do pracy. Wszyscy uczniowie są kwalifikowani do odpowiednich grup na podstawie badań psychologicznych lub na wniosek wychowawców, nauczycieli, rodziców. Ze względu na swój charakter

i specyfikę zajęcia odbywają się w małych grupach lub indywidualnie.

W tworzeniu zespołów brane są pod uwagę następujące zasady organizacyjne:

1.     Dzieci są dobierane pod kątem zaburzeń i możliwości intelektualnych,

2.     Zespoły obejmują raczej uczniów ej samej grupy wiekowej.

3.     Liczba uczniów w grupie wynosi od 1 do 3 ( w uzasadnionych przypadkach indywidualnie).

W trakcie pracy realizowane są trzy główne rodzaje oddziaływań terapeutycznych:

 

1.     Oddziaływania psychoterapeutyczne ogólne – uspakajające i aktywizujące dziecko do nauki.

2.     Usprawnianie zaburzonych procesów psychomotorycznych istotnych

w pokonywaniu trudności szkolnych.

3.     Utrwalanie umiejętności czytania i pisania w aspekcie technicznym, semantycznym i krytyczno – twórczym.

 

 

 

 

ZASADY PRACY Z DZIECKIEM NIEPEŁNOSPRAWNYM.

  

 

Ze względu na specyfikę oddziaływań zmierzających do łagodzenia i usuwania zaburzeń rozwojowych, zasady pracy terapeutycznej mają swój ścisły związek  z ogólnymi zasadami pedagogiki specjalnej. Można je śmiało zaproponować nauczycielom szkół masowych.

   Najistotniejsza spośród nich jest  zasada indywidualizacji , sprowadzająca się do wytwarzania bliskiej więzi z dzieckiem , stwarzani poczucia bezpieczeństwa i otoczenia go szczególną opieką. Zasada indywidualizacji dotyczy także doboru środków i metod oddziaływań terapeutycznych.

   Istotna rolę odgrywa również zasada poglądowości przypominająca

o konieczności umożliwienia uczniowi wszechstronnego, polisensorycznego poznawania otaczającej rzeczywistości. Może to odbywać się w formie bezpośredniej lub pośredniej.

Ważną jest zasada kompensacji zaburzeń .Jest to łączenie ćwiczeń funkcji zaburzonych z ćwiczeniami funkcji nie zaburzonych w celu wytworzenia właściwych mechanizmów kompensacyjnych. Należy ją traktować równolegle

z zasadą maksymalnego wyćwiczenia funkcji opóźnionych w rozwoju.

  Wszystkie te zasady powinny pozostawać w zgodzie z zasadą higieny psychicznej i dydaktycznej zasadą stopniowania trudności, które przypominają, aby nie dopuszczać do znużenia i zmęczenia oraz przykrych przeżyć, stwarzać atmosferę pogody i budzić wiarę we własne umiejętności mobilizując do przezwyciężania niepowodzeń. Zadania stawiane przed dzieckiem winny być dostosowane do jego możliwości i stwarzać warunki do wykonania nakreślonych zadań.

  Zasada systematyczności  stawia przed terapeutą wymóg układania racjonalnego planu i systematycznego postępowania zgodnie z nimi, uwzględniać stopniowe przejście od zadań łatwiejszych do trudniejszych

i od prostszych do bardziej złożonych.

   Zasada utrwalania  - to wielokrotne powtarzanie danej czynności racjonalnie określanie jej presji czasowej. Zaś trwania jest dostosowany do możliwości

i predyspozycji każdego dziecka.

 

Dziecko bez względu na jego zaburzenia, deficyty, poziom intelektualny i wady fizyczne musi mieć poczucie własnej akceptacji własnej osoby. To pozwoli zrozumieć mu, że włożony wysiłek służy konkretnym celom i przyniesie oczekiwane rezultaty. Takie podejście umożliwi stworzenie sytuacji, w które uczeń i terapeuta będą partnerami dążącymi ku wspólnemu celowi.

 

   W trakcie pacy terapeutycznej uczeń powinien pozostawać pod troskliwa opieką pozostałych nauczycieli i rodziców. Aby współpraca odniosła możliwie najlepsze efekty należy wyjaśnić rodzicom i nauczycielom przyczyny trudności w nauce kładąc nacisk na zrozumienie roli zaburzonych funkcji w nauce, a nie złej woli dziecka. W metodach wychowawczych w domu nie może mieć miejsca jakiekolwiek karanie za brak postępów w nauce.

   Rodzice powinni aktywnie uczestniczyć w terapii dziecka, w różnorodnych zajęciach, nadto wykonywać zalecenia terapeuty.

   Nauczyciele na terenie klasy powinni podkreślać i eksponować mocne strony aktywności dziecka angażując je w różnorodne formy działalności w taki sposób, aby i ono miało okazję do swojego sukcesu na terenie klasy i szkoły.   W porozumieniu z terapeutą i psychologiem należy opracować indywidualny program nauki dostosowany do możliwości percepcyjnych dziecka jak również uwzględniający różnorodność środków dydaktycznych i metod.

 

   Osoba terapeuty nie powinna się kojarzyć dziecku z nauczycielem, bowiem pełni on inną rolę i ma do spełnienia inne funkcje.

Terapeuta nie uczy, lecz proponuje interesujące zajęcia i służy pomocą; nie egzekwuje wiadomości i nie ocenia za pomocą stopni, lecz wprowadza korekty

i szuka sposobów przezwyciężania trudności. Nie jest kierownikiem grupy, lecz jej współuczestnikiem. Terapeuta musi stosować ćwiczenia z pełną świadomością celu swego działania. W razie potrzeby musi umieć przekształcać ćwiczenia, dostosowując je do potrzeb pracy z danym dzieckiem oraz znajdować nowe sposoby przezwyciężania trudności i utrwalania nowych nawyków.

 

  W pracy z dzieckiem należy pamiętać o jego jakże częstych negatywnych doświadczeniach z lekcji, na których był przeważnie najgorszym uczniem, co mogło spowodować niechęć do nauki i wysiłku. Brak dotychczasowego sukcesu można zrekompensować zadaniami stawianymi na miarę możliwości dziecka. Najkorzystniejszą sytuacją jest wymyślanie przez terapeutę takich zadań

i ćwiczeń , które tematycznie będą łączyły się z przerabianymi na lekcji.

Dzieci, które nie dojrzały jeszcze emocjonalnie i społecznie do szkoły powinny wykonywać zadania terapeutyczne głównie poprzez formy zabawowe. Ciekawe i różnorodne ćwiczenia pobudza ich motywację i chęć wysiłku, a nic tak przecież nie obniża aktywności dziecka jak nuda i przymus. Nagroda dla terapeuty będą dzieci, które z wielką chęcią i wytrwałością będą pracowały na zajęciach.

 

   Aby praca przebiegała prawidłowo, niezbędne jest urządzenie i wyposażenie gabinetu terapeutycznego w taki sposób, by nie przypominał on  swoim wyglądem klasy. Gabinet powinien być zaopatrzony w tablice magnetyczne

i z liniaturą, stoliki jednoosobowe, które w razie potrzeby można ze sobą zestawiać. Podłoga powinna być wyścielona wykładziną dywanową , na której mogą odbywać się różne ćwiczenia.

 

  Terapeuta powinien zadbać o odpowiedni zestaw pomocy zakupionych bądź wykonanych własnoręcznie, na przykład: gry dydaktyczne, gry terapeutyczne, wszelkie opracowania w formie książek, broszur, zeszytów metodycznych zawierających propozycje ćwiczeń graficznych, koordynacji wzrokowo – ruchowej i innych sposobów utrwalania znajomości liter oraz ich poprawnej pisowni. Sprzętem coraz bardziej niezbędnym staje się komputer z odpowiednio dobranymi programami terapeutycznymi – Dyslektyk, Klik uczy czytać.

Dzięki nowoczesnym środkom dydaktycznym dziecko będzie miało możliwość wykonywania ćwiczeń w bardziej atrakcyjnej formie

    

 

METODY STOSOWANE PODCZAS ZAJĘĆ REWALIDACJI

 

 

   Podstawa pracy terapeutycznej są metody czynnościowe, które zaspakajają najważniejsze potrzeby dziecka poprzez : działanie, przezywanie, odkrywanie

i poznawanie. Terapeuta tworzy sytuacje zadaniowe tak, aby dziecko mogło rozwiązać określony ciąg sytuacji zadaniowo- czynnościowych, stwarzając okazję do polisensorycznego poznania i uruchomienia procesów zaangażowanych na poziomie poznania pośredniego rzeczywistości – różnicowanie przedmiotów, cech, porządkowanie, klasyfikowanie, uogólnianie  i abstrahowanie. Zasadniczym momentem metody czynnościowej jest wykształcenie umiejętności rozwiązywania sytuacji zadaniowych w myśli bez konieczności wykonywania operacji na konkretach, opanowanie pojęć uwzględniające przechodzenie od operacji konkretnych do operacji abstrakcyjnych.

   Metoda czynnościowa pozwala połączyć w jeden proces stymulację rozwoju dziecka i korekcję zaburzeń procesów poznawczych i emocjonalnych oraz rekonstrukcję pojęć i umiejętności dziecka przeżywającego trudności

i niepowodzenia szkolne.

   Celem formułowania u dzieci umiejętności czytania i pisania na szczeblu elementarnym a także łagodzenia trudności, na jakie napotykają dzieci można zastosować następujące metody:

1.     Analityczno – syntetyczną z odmiana wyrazową, której punktem wyjścia jest dany wyraz:

2.     Analityczno – syntetyczną z odmianą fonetyczną, w której jako punkt wyjścia służy wypowiedziany wyraz.

 

Pierwsza z metod jest stosowana głównie u dzieci, które mają głębokie zaburzenia percepcji słuchowej i zaburzenia mowy,, Druga jest stosowana

u uczniów z zaburzeniami percepcji wzrokowej, orientacji przestrzennej

i lateralizacji.

 

 

 Metodami wspierającymi proces terapeutyczny są:

1.     Ruch rozwijający – Weroniki Sherborne, który wspomaga terapię dzieci zahamowanych i nadpobudliwych psychoruchowo.

2.     Metoda Dobrego Startu – zmodyfikowana przez M Bogdanowicz, wspomagająca rozwój wielu funkcji, a także utrwalająca integrację percepcyjno – motoryczną .

3.     Metoda Dennisona – wspierająca i stymulująca rozwój umysłowy ucznia.

Metoda ośrodków pracy – stosowana jako podstawowa metoda nauczania w klasach młodszych szkoły specjalnej, elementy i założenia której można z powodzeniem wykorzystać w terapii dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Autor: mgr Sylwia Kaczkowska

 

 

REFERAT

 

 

 

 

RODZAJE ZABURZEŃ  I  ICH OBJAWY.

 

Przyczyna zaburzeń integracji sensorycznej;

Integracja sensoryczna to proces w którym następuje organizacja dostarczanych do naszego organizmu wrażeń tak aby mogły być wykorzystane w celowym, zakończonym sukcesem działaniu. Uczymy się poprzez zmysły i bez informacji docierających do naszego systemu nerwowego nie byłoby uczenia ani rozwoju.

Codziennie tysiące wrażeń docierają do naszego ciała poprzez zmysły. Mózg integruje wszystkie te wrażenia i przetwarza aby wywołać reakcję adaptacyjną. Jeśli dziecko nie reaguje we właściwy sposób wówczas nazywamy to nieprawidłowością lub upośledzeniem.

 

 

PERCEPCJA WZROKOWA

 

Dziecko z dobrym wzrokiem może mieć deficyt w percepcji wzrokowej co oznacza ,że to co widzi jest zniekształcane w jego mózgu podczas skomplikowanych wrażeń wzrokowych z wrażeniami płynącymi z innych narządów zmysłów.

Objawy zaburzeń percepcji wzrokowej;

1.     Trudności w rozpoznawaniu przedmiotów i rozpoznanie ich wzajemnego położenia w przestrzeni .

2.     Trudności w wyodrębnianiu części w złożonej całości oraz w scalaniu części w całość.

3.     Trudności w dostrzeganiu różnic między przedmiotami, obrazami

i układami przestrzennymi.

4.     Trudności w zapamiętywaniu, odwzorowywaniu graficznym.

5.     Trudności w rozumieniu, wnioskowaniu na materiale obrazkowym.

6.     Trudności w automatyzacji procesu czytania.

7.     Długo utrzymująca się technika literowania, sylabizowania, tempo czytania wolne, nierytmiczne

Trudności mogą ujawnić się przy omawianiu treści ilustracji, gdzie niezbędne jest zaobserwowanie dużej liczby szczegółów i wyróżnianie figury  z tła.  Prace plastyczne są często źle rozplanowane, ubogie w treści. Duże trudności mogą wystąpić w nauce czytania ze względu na mylenie liter i wyrazów

z podobieństwem graficznym, przestawianiem i opuszczaniem liter i sylab czy przekręcaniem końcówek wyrazów. Bardzo duże trudności mogą wystąpić

w pisaniu. Spowodowane są one problemami z zapamiętywaniem kształtów liter. W pracach pisemnych daje się zauważyć tzw. Niechlujne pismo przejawiające się w sytuowaniu liter w niewłaściwych  liniach,  zbyt małych lub wielkich literach, niejednokrotnie rozchwianych i w nierównych odstępach.

W zeszytach dziecięcych mają miejsce błędy ortograficzne, wynikające

z obniżonej pamięci wzrokowej. Problemy występują również na lekcji geografii i geometrii, gdzie wymagana jest umiejętność określania stron świata, stosunków przestrzennych różnicowania kształtów figur i brył geometrycznych, a także posiadania wyobrażeń przestrzennych..

 

PERCEPCJA SŁUCHOWA

 

Objawy zaburzeń percepcji słuchowej ;

1.     Zaburzona analiza i synteza słuchowa w zakresie różnicowania zdań, wyrazów, sylab głosek.

2.     Mały zasób słów.

3.     Liczne agramatyzmy.

4.     Utrzymywanie się czytania się po literze bez możliwości złożenia głosek

w całość.

5.     Trudności w rozpoznawaniu źródeł dźwięku.

6.     Trudności w odtwarzaniu rytmu np. na bębenku.

7.     Trudności w czytaniu: zamiany i opuszczenia liter, nieprawidłowe odczytywanie całych wyrazów, mylenie wyrazów zbliżonych artykulacyjnie itd..

8.     Trudności w pisemnych pracach opartych na słuchu

9.     Trudności w prawidłowym budowaniu zdań.

10. Trudności w zrozumieniu ustnych objaśnień i instrukcji nauczyciela co powoduje błędne działanie ucznia.

 

 

ORIENTACJA PRZESTRZENNA

Objawy zaburzeń w orientacji przestrzennej:

1.     Trudności w opanowaniu pojęć dotyczących stosunków przestrzennych,

( mylenie położenia przedmiotów względem siebie ).

2.     Nieprawidłowa i chwiejna orientacja w schemacie ciała.

3.     Problemy w swobodnym poruszaniu się w przestrzeni zgodnie z instrukcją.

4.     Trudności w  wykonywanie czynności wymagających rozumienia stosunków przestrzennych.

5.     Trudności w zachowaniu właściwego kierunku podczas czytania i pisania.

Nieprawidłowości te mogą być spowodowane zaburzeniami kierunkowego aspektu spostrzegania wzrokowego, niejednorodną lateralizacją , a szczególnie dominacja lewego oka, słabo wykształconą percepcją mowy i niskim rozwojem myślenia słowno – pojęciowego.

 

 

 

ROZWÓJ RUCHOWY

Objawy zaburzeń w rozwoju ruchowym :

1.     Zaburzenia w koordynacji ruchowej. Dziecko wykonuje dobrze poszczególne ruchy, ale nie potrafi ich powiązać w harmonijną całość. Brak koordynacji może dotyczyć dużych grup mięśni. Dzieci mają trudności

     w jeździe na rowerze, pływaniu, ich ruchy lokomocyjne są niezgrabne.

2.     Zaburzenia ruchowe mogą dotyczyć także małych grup mięśni, Jednym z nich jest obniżenie sprawności manualnej, przejawiającej się w zbyt wolnym tempie wykonywanych czynności, zbyt małej precyzji ruchów dłoni i palców. Dzieci o obniżonej sprawności manualnej rysują i piszą brzydko, nie łączą liter w wyrazach, piszą wolno, często nie nadążając

     za klasą

3.     Zaburzenia w precyzji ruchów. Precyzja czyli dokładność wykonywanego ruchu , zależy od dokładności motorycznej organizmu. Obserwując dzieci z tego typu trudnościami, możemy zauważyć, że wkładają w swoją pracę  ogromny wysiłek, a rezultaty są słabe. Dzieci te naprawdę  starają się dobrze wykonać zadanie, często wykonują  współruchy  ( wysuwają język , machają nogami). U uczniów tych często występują także wzmożone napięcie mięśniowe. Typowym objawem jest zbyt silne naciskanie ołówka czy długopisu. Napięcie mięśni jest spowodowane tym, że dzieci nie potrafią dostosować siły ruchu do wykonywanego zadania. Często napięte są także mięśnie nie biorące udziału w pracy, wskutek tego ruchy całego ciała są kanciaste i sztywne.

4.     Zaburzenia w koordynacji wzrokowo – ruchowej. Koordynacja wzrokowo ruchowa polega na zharmonizowaniu ruchów gałek ocznych z ruchami całego ciała lub którejś jego części.  Dzieci nie potrafią dostosować swoich ruchów do właściwości przedmiotów np. nie potrafią schwycić lecącej piłki, wznieść budowli z klocków. Wczesną stymulację koordynacji wzrokowo– ruchowej umożliwia system M. Frostig.

 

 

ROZWÓJ EMOCJONALNO – SPOŁECZNY.

Objawy zaburzeń w rozwoju emocjonalno – społecznym.

  1. Nieumiejętność opanowywania reakcji uczuciowych np. nieuzasadniony

       śmiech, płacz.

2.Nadpobudliwość emocjonalna np. wzmożone lęki , skłonność do płaczu,

   gniewu i złości.

  3.Obniżone poczucie obowiązku.

4.Trudności  w podporządkowaniu się wymaganiom otoczenia.

5. Dzieci te są niesystematyczne , nieobowiązkowe, niewytrwałe.